Antikor inženerçiligi näme?

Antitela inženerçiliginiň kömegi bilen antitelalaryň molekulýar ululygyny, farmakokinetikasyny, immunogenligini, baglanyş affinitetini, spesifikligini we effektor funksiýasyny üýtgetmek mümkin boldy. Antitelalary sintez edenden soň, antitelalaryň spesifik baglanyşy olary kliniki diagnoz we bejergide örän gymmatly edýär. Antitela inženerçiligi arkaly olar derman we diagnostikanyň irki ösüşiniň zerurlyklaryny kanagatlandyryp bilerler.

Antitela inženerçiliginiň maksady tebigy antitelalaryň ýerine ýetirip bilmeýän ýokary derejeli, durnukly funksiýalary dizaýn etmek we öndürmek, şeýlelik bilen terapewtiki antitelalaryň öndürilmeginiň esasyny goýmakdyr.

Antitela inženerçiliginde giň taslama tejribesi bolan “Alpha Lifetech” kompaniýasy köp görnüşler üçin ýöriteleşdirilen monoklonal we poliklonal antitela hyzmatlaryny, şeýle hem fag görkezme antitela kitaphanasyny gurmak we skrining hyzmatlaryny hödürläp biler. “Alpha Lifetech” müşderilere netijeli, ýokary derejede spesifik we durnukly antitela öndürmek üçin ýokary hilli biooýunýan antitelalary we rekombinant belok önümlerini, şeýle hem degişli hyzmatlary hödürläp biler. Giňişleýin antitela, belok platformalaryny we fag görkezme ulgamlaryny ulanmak arkaly biz antitela önümçiliginiň ýokarky we aşaky ugurlaryny öz içine alýan hyzmatlary, şol sanda antitela ynsanperwerleşdirmek, antitela arassalamak, antitela yzygiderliligini kesgitlemek we antitela barlamak ýaly tehniki hyzmatlary hödürleýäris.

Antitela inženerçiliginiň öňdebaryjy tapgyry iki tehnologiýa bilen baglanyşykly:

--Rekombinant DNK tehnologiýasy

--Gibridoma tehnologiýasy

Antitela inženerçiliginiň çalt ösüşi üç möhüm tehnologiýa bilen baglanyşyklydyr:

--Gen klonlaýyş tehnologiýasy we polimeraza zynjyr reaksiýasy

--Belogyň ekspresiýasy: Rekombinant beloklar aşhana, taýak şekilli wiruslar we ösümlikler ýaly ekspresiýa ulgamlary tarapyndan öndürilýär.

--Kompýuter kömegi bilen gurluş dizaýny

Birinji nesil antitela himer antitelalaryny öndürmek üçin ynsanperwerleşdirildi, bu ýerde syçan monoklonal antitelalarynyň üýtgeýän sebiti adam IgG molekulalarynyň hemişelik sebitine baglanyşykly boldy. Ikinji nesil syçan monoklonal antitelasynyň antigen baglanyşyk sebiti (CDR) adam IgG-sine göçürildi. CDR sebitinden başga ähli beýleki antitela tas adam antitelalarydyr we adam bejergisi üçin syçan klon antitelalary ulanylanda adam anti syçan antitelasynyň (HAMA) reaksiýalaryny döretmezlik üçin tagallalar edildi.

 

Fag görkezme kitaphanasyny gurmak üçin ilkinji ädim antitelalary kodlaýan genleri almakdyr, olary immunizasiýa edilen haýwanlaryň B öýjüklerinden bölüp alyp bolýar (immun kitaphana gurluşy), immunizasiýa edilmedik haýwanlardan gönüden-göni alyp bolýar (tebigy kitaphana gurluşy) ýa-da hatda in vitro antitela gen bölekleri bilen ýygnap bolýar (sintetiki kitaphana gurluşy). Soňra genler PCR arkaly güýçlendirilýär, plazmidlere girizilýär we degişli eýe ulgamlarynda (açytgy ekspresiýasy (köplenç Pichia pastoris), prokariot ekspresiýasy (köplenç E. coli), süýdemdiriji öýjük ekspresiýasy, ösümlik öýjük ekspresiýasy we taýajyk şekilli wiruslar bilen ýokuşan mör-möjek öýjük ekspresiýasy) ekspresiýa edilýär. Iň köp ýaýran E. coli ekspresiýa ulgamydyr, ol faga belli bir kodlaýan antitela yzygiderliligini birleşdirýär we fag gabygynyň beloklarynyň birini (pIII ýa-da pVIII) kodlaýar. Bakteriofaglaryň ýüzünde görkezilýän , And genleriniň birleşmesi. Bu tehnologiýanyň esasy, tebigy kitaphanalara garanyňda belli bir baglanyşygy bolup bilýändigi bilen artykmaçlyga eýe bolan fag görkezme kitaphanasyny gurmakdyr. Soňra antigen spesifikasiýaly antitela biologik saýlama prosesi arkaly barlanýar, nyşana antigenler fiksasiýa edilýär, baglanmadyk faglar gaýta-gaýta ýuwulýar we baglanan faglar has baýlaşdyrmak üçin ýuwulýar. Üç ýa-da ondan köp gaýtalama tapgyryndan soň, ýokary spesifikasiýaly we ýokary affinlikli antitela bölünip alynýar.

3-nji surat: Antitel kitaphanasynyň gurluşy we barlagy

Rekombinant DNK tehnologiýasy antitela böleklerini döretmek üçin ulanylyp bilner. Fab antitelalary ilki bilen diňe aşgazan proteazasy tarapyndan gidrolizlenip, (Fab') 2 böleklerini öndürip bilner, soňra olar papain tarapyndan siňdirilip, aýratyn Fab böleklerini emele getirýär. Fv bölegi disulfid baglanyşyklarynyň ýoklugy sebäpli durnuklylygy pes bolan VH we VL-den ybarat. Şonuň üçin VH we VL 15-20 aminokislotadan ybarat gysga peptid arkaly birleşip, takmynan 25KDa molekulýar agramly ýeke zynjyrly üýtgeýän bölek (scFv) antitela emele getirýär.

Kamelidalarda (Camel, LIama we Alpaca) antitela gurluşynyň öwrenilmegi antitelalaryň diňe agyr zynjyrlarynyň bardygyny we ýeňil zynjyrlarynyň ýokdugyny anyklady, şonuň üçin olara agyr zynjyrly antitela (hcAb) diýilýär. Agyr zynjyrly antitelalaryň üýtgeýän domeni 12-15 kDa ölçegli ýeke domenli antitela ýa-da nanojisimler ýa-da VHH diýilýär. Monomerler hökmünde olaryň disulfid baglanyşyklary ýok we antigenlere örän ýokary derejede ýakynlygy bilen örän durnuklydyr.

5-nji surat: Agyr zynjyrly antitela we VHH/ Nanobody

Öýjük erkin ekspresiýasy in vitro belok sintezini gazanmak üçin tebigy ýa-da sintetiki DNK ekspresiýasyny ulanýar, adatça E. coli ekspresiýa ulgamyny ulanýar. Ol beloklary çalt öndürýär we in vivo köp mukdarda rekombinant beloklary öndürende öýjüklere metabolik we sitotoksik ýüküň düşmeginiň öňüni alýar. Şeýle hem, translasiýadan ýa-da membran beloklaryny sintez edenden soň üýtgetmek kyn bolan beloklary sintezlemek kyn bolan beloklary öndürip bilýär.